„სინამდვილეში, ცხოვრება მარტივია, ეს ჩვენ ვართულებთ მას დიდი მონდომებით“

კუნ ფუ  ცზი

myBest00641Shizophrenia1

წლიდან წლამდე, თვიდან თვემდე, დღითიდღე ვქმნით ახალ წესებს და კანონებს, ვაწესებთ ნორმებს… მერე, მთელი მონდომებით ვცდილობთ, მოვერგოთ ჩვენს მიერვე მოგონილ კრიტერიუმებს…ჩვენ 7 მილიარდი ვართ. 7 მილიარდი ერთმანეთისგან განსხვავებული, მაგრამ თითქოს უმეტესწილად სტანდარტული, სოციუმის ჩარჩოში მოქცეული ადამიანი. ჩვენს შორის, 450 მილიონი „არასტანდარტული“ ადამიანია, ცნობიერების განსხვავებული მდგომარეობით, რასაც  ფსიქიკურ დაავადებას ვეძახით.[i]

ერთმა ცნობილმა ფრანგმა თქვა, უმეცრების ერთ-ერთი სახე არცოდნა, მეორე კი ცუდად ცოდნააო…

ჩვენს საუკუნეში, ადამიანები, მედიის მიერ მიწოდებული ინფორმაციით ვსაზრდოობთ. ხშირად, სწორედ მხოლოდ ამ ინფორმაციაზე დაყრდნობით ყალიბდება ჩვენი დამოკიდებულება ამათუიმ საკითხთან დაკავშირებით. მათ შორის, წარმოდგენა ფსიქიკურ დაავადებებზე[ii].

„…ამა წლის ამა და ამ რიცხვში, ვინმე ე.გ.-ს მიერ ჩადენილ იქნა ესა და ეს დანაშაული. მეზობლების განცხადებით, აღნიშნული პიროვნება  ფსიქიკურად დაავადებულია…“ ამ ტიპის განცხადებები ალბათ თქვენც მრავალჯერ მოგისმენიათ. სამწუხაროდ, მასალის სენსაციურობისთვის მოვლენების არასწორად წარმოჩენა,  თუნდაც სიძულვილის ენა, მედიაში ფართოდ მიღებული ფორმაა. შედეგად,  იცვლება ადამიანების დამოკიდებულება, წარმოდგენები, იქმნება სტერეოტიპები, რომლებიც მყარად ჯდება ადამიანების გონებაში მიუხედავად მათი ასაკის, განათლების დონის  თუ სხვა ფაქტორებისა.[iii] [iv]

რასაკვირველია, ფსიქიკურად დაავადებულ ადამიანს შეუძლია ჩაიდინოს დანაშაული, თუმცა ამისი შანსი იმაზე ბევრად ნაკლებია, ვიდრე საზოგადოების უდიდეს ნაწილს მიაჩნია (მაგალითისთვის: კრიმინალური დამნაშავეების კვლევისას აღმოჩნდა, რომ დანაშაულის მომენტში მხოლოდ 6%- აღენიშნებოდა ფსიქიატიული პრობლემა[v]); უფრო მეტიც, ეს ადამიანები არათუ მოძალადეები არიან, არამედ, 2.5-ჯერ მეტად გვევლინებიან მსხვერპლის როლში[vi].

არასწორად მიწოდებული ინფორმაცია არამარტო სოციალურ სტერეოტიპებს, არამედ „თვით-სტიგმას“ წარმოშობს ფსიქიკური პრობლემების მქონე ადამიანებში: აღმოჩნდა, რომ  მედიაში გაჟღერებული თითოეული არაკომპეტენტური/უარყოფითი ინფორმაციის შემდეგ მათ უჩნდებათ გარიყულობის შეგრძნება,  უღრმავდებათ დეპრესია და  სუიციდური აზრები; ხოლო მოტივაცია, მოძებნონ სამსახური ან თუნდაც მოხალისედ იმუშაონ მცირდება.[vii] საზოგადოების უარყოფითი და არასწორი დამოკიდებულებები არცთუიშვიათად  აიძულებს ამ ადამიანებს, უარი თქვან ან დროზე ადრე შეწყვიტონ მკურნალობა. ეს კი შემდგომში დაავადების გამწვავების მიზეზი ხდება.[viii]

როცა მშობელი „სხვებს არ ჰგავს“

ხშირად, ჰგონიათ, რომ ადამიანებს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემებით უმჯობესია, არ ყავდეთ შვილები. თუმცა, მათ დიახ, შეუძლიათ ყავდეთ და ყავთ კიდეც შვილები. რასაკვირველია, რისკი იმისა, რომ მათ შვილებს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები გამოუვლინდეთ, არსებობს. თუმცა ამისი რისკი თითოეულ „ჯანმრთელ“ ადამიანსაც აქვს. მსოფლიოში, გენეტიკური წინასწარგანწყობისგან დამოუკიდებლად, ბავშვთა მოსახლეობის 20%-ს ფსიქიკური პრობლემები აღენიშნება.[ix] ასაკი, კულტურა, რასა, სქესი, რელიგია, განთლება თუ ფინანსური მდგომრეობა – ფსიქიკური დაავადებებისთვის შემზღუდველ ფაქტორს არ წარმოადგენს. არავინაა დაზღვეული დაავადებისაგან, რომელიც სტატისტიკურად 4-დან 1 ადამიანს ცხოვრების ამათუიმ ეტაპზე უვლინდება. [x][xi] [xii]

სამწუხაროდ, ფსიქიკურად დაავადებული მშობლების შვილები განსხვავებულები არიან: ისინი სხვა ბავშვებისგან იმ ტვირთით განსხვავდებიან, რომელიც მათ საზოგადოების „ნორმალურმა“ ნაწილმა დააკისრა… სტერეოტიპები და სტიგმა, რომელიც ასეთი ადამიანების ოჯახებისადმია მიმართული, ყველაზე მეტად სწორედ პატარების ფსიქიკაზე მოქმედებს. ეს კი ზოგჯერ, მათი ჩამოუყალიბებელი ფსიქიკისთვის ძნელი გადასალახია…

ადამიანის უპირველესი დანიშნულებაა იყოს ადამიანური, ჰქონდეს უნარი სხვა ადამიანების თვალითაც შეხედოს სამყაროს…

მაშინ, როცა  ჩვენს გვერდზე არსებობენ ადამიანები, რომლებიც მასისგან განსხვავებულები არიან, მაშინ როცა მათ ჩვენი მხარდაჭერა და სიყვარული სჭირდებათ, ჩვენი გამოცდის დრო დგება. იქნებ დროა, საღად შევაფასოთ მოვლენები, ფსიქიკური პრობლემების მიღმა დავინახოთ პიროვნებები და ვაღიაროთ ისინი, როგორც თანასწორად და საზოგადოების სრულუფლებიან წევრად.  მაშინვე, როგორც კი ამას შევძლებთ, აქამდე უცნობი სამყარო გადაგვეშლება თვალწინ და კითხვასაც დავსვამთ: „რატომ აქამდე არ ვხედავდი? რატომ არ ვაძლევდი საშუალებას, რომ იცხოვროს და იღვაწოს და რეალიზდეს ისე, როგორც სხვა „ჩვეულებრივი“ ადამიანი?“

„ფილმებში ყველაფერი კარგად სრულდება“

BEIJING, CHINA - MAY 31: (CHINA OUT; PHOTOCOME OUT) Nobel prize laureate John Forbes Nash of USA listens during a colloquium featuring entrepreneurship and corporate growth at the Nobel Laureates Beijing Forum 2005, held at the Great Hall of the People on May 31, 2005 in Beijing, China. Twelve Nobel prize economic laureates will talk about issues ranging from the currency, longevity, politics and economic growth during the three-day event which opened on Monday. (Photo by China Photos/Getty Images)

ნობელის პრემიის ლაურეატი ჯონ ფობს ნეში

გინახავთ ფილმი „ბრწყინვალე გონება“? ფილმის მთავარი გმირი, რომელიც პარანოიდული შიზოფრენიით იტანჯება, წლების განმავლობაში გამოკეტილია ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში. თუმცა ფილმის ბოლოს,  ოჯახის მხარდაჭერით ახერხებს გამოჯანმრთელდეს და დაუბრუნდეს საზოგადოებას სრულფასოვან წევრად.

რეალობა…

გაიცანით ჯონ ფობს ნეში![xiii]

ჩვენი დროის უდიდესი მათემატიკოსი…

კაცი, რომლის „თამაშთა თეორიამ“ გამოყენება ჰპოვა ანტიმონოპოლიურ კანონმდებლობაში, გლობალურ ეკონომიკასა და მიკროეკონომუკურ თეორიაში…

კაცი, რომელმაც 31 წელი შიზოფრენიასთან ბრძოლაში გაატარა, თუმცა 1994 წელს, 66 წლის ასაკში ეკონომიკის დარგში მიიღო ნობელის პრემია.

კაცი, რომლის ცხოვრებაზეც გადაიღეს ფილმი  „ბრწყინვალე გონება.“

ჯანმრთელობის ხელშეწყობის სამმართველო

ნათია ქაქუთია

მაია შიშნიაშვილი

[i] http://www.who.int/whr/2001/media_centre/press_release/en/

[ii] http://www.mindframe-media.info/for-courts/facts-and-stats

[iii] https://www.iasp.info/pdf/task_forces/mindframe_for_courts_2009.pdf

[iv] http://www.mindframe-media.info/for-courts/facts-and-stats

[v] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11392351

[vi] http://ontario.cmha.ca/files/2012/07/moods_media_200812.pdf

[vii] http://ontario.cmha.ca/files/2012/07/olm_stigma_matters_200902.pdf

[viii] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19483426

[ix] http://www.who.int/features/factfiles/mental_health/mental_health_facts/en/

[x] http://www.who.int/whr/2001/media_centre/press_release/en/

[xii] http://www.who.int/mental_health/media/en/investing_mnh.pdf

[xiii] http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/Biographies/Nash.html

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s