იმუნიზაციის მიერ გავლილი გზა

 

პირველად, თნამედროვე ვაქცინაციის “მსგავსის” შექმნის სურვილი ადამიანებს გაუჩნდათ ყვავილის სახელით წოდებული ინფექციის წინააღმდეგ, რომელიც ყოველწლიურად უამრავ სიცოცხლეს იწირავდა. შეამჩნიეს რა, რომ დაავადების ერთხელ გადატანის შემდეგ ადამიანს ყვავილი მეორედ აღარ ემართებოდა,  სცადეს მოეხდინათ ავადმყოფი ადამიანის წყლულიდან აღებული შიგთავსის ინოკულაცია (შეყვანა) ჯანმრთელ ადამიანში. იყო გარკვეული წარმატება, თუმცა ზოგჯერ „აცრილებში“  დაავადება მძიმედ მიმდინარეობდა და   იღუპებოდნენ კიდეც. „ვაქცინაციას“ ამგვარად ატარებდნენ თურქეთში, ჩინეთში და ევროპაში. ინგლისში „ვაქცინაციის“ ეს მეთოდი შეიტანა თურქეთში ინგლის ელჩის მეუღლემ.

ერთ-ერთი ყვავილის ეპიდემიის დროს ჯორჯ ვაშინგტონმა ამ მეთოდით არმიის „იმუნიზაცია“ სცადა. მართალია შედეგი იყო, თუმცა “იმუნიზაციის” მცდელობით  გამოწვეულ დაავადებას   გართულებები და ჯარისკაცთა გარდაცვალებაც კი მოჰყვა.

შეიძლება ითქვას, რომ იმუნიზაციის ეპოქის დასაწყისი დაკავშირებულია ინგლისელი ექიმის ჯენერის სახელთან (1749-1823 წწ.). 1796 წლის 14 მაისს მან ყვავილის საწინააღმდეგო პირველი აცრა გააკეთა. ყვავილის საწინააღმდეგო ვაქცინაციას  მსოფლიოს 10 უმნიშვნელოვანეს სამედიცინო აღმოჩენათა ათეულში მე-2 ადგილი უჭირავს[i].

NPG 62; Edward Jenner by James Northcote

ინგლისელი ექიმი ედვარდ ჯენერი (1749-1823 წწ.). 1796 წლის 14 მაისს მან ყვავილის საწინააღმდეგო პირველი აცრა გააკეთა

1805 წელს ყვავილის საწინააღმდეგო პირველი მასობრივი აცრები ჩატარდა ნაპოლეონის ბრძანებით მისი არმიის სრულ შემადგენლობაში;

სავალდებულო აცრების შესახებ პირველი კანონი გამოიცა 1807 წელს გერმანიაში ჰესენის ლანდსაგრაფოში, ხოლო ანალოგიური კანონები 1820 წელს მიიღო ევროპის სხვა სახელმწიფოებმაც;

უდიდესი საჩუქარი მიიღო კაცობრიობამ ლუი პასტერისაგან  1885 წელს, როცა   ცოფის საწინააღმდეგო ვაქცინა შექმნა.

800px-Louis_Pasteur_experiment.jpg

ლუი პასტერი ცდებს ატარებს საკუთარ ლაბორატორიაში.

მას შემდეგ  იმუნიზაციაში მიღწეული წარმატებებით შესაძლებელი გახდა ოცზე მეტი ინფექციური დაავადების საწინააღმდეგო ვაქცინის შემუშავება.

1980 წლიდან ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (ჯანმო) მიერ გატარებული გლობალური ღონისძიებების წყალობით ყვავილი ლიკვიდირებულია[ii], ხოლო პოლიომოელიტით ავადობა 1988 წლიდან დღემდე შემცირებულია 99%-ით. დაავადების ასეთი შემცირება მისი სრული ლიკვიდაციის რეალურ საფუძველს იძლევა[iii].

 

[i] http://www.ncdc.ge/Category/Article/1586

[ii] http://who.int/topics/smallpox/en/

[iii] http://who.int/mediacentre/factsheets/fs114/en/

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s